[Thảo luận] Về vấn đề phiên âm, dịch tên riêng, từ chuyên môn trong văn học dịch

Thảo luận trong 'Các vấn đề chung về chuyển ngữ' bắt đầu bởi conruoinho, 29/3/15.

  1. conruoinho

    conruoinho Gà ăn mày Gà về hưu Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.962
    Được thích:
    4.713
    Đã thích:
    5.614
    GSP:
    Ap
    Hôm nay mình đọc được một bài viết trúng vào tâm lý chung của mình trong việc dịch thuật. Bản thân mình không thích dịch tên thành phiên âm (vd. Jean Valjean thì viết thành Giăng Vagiăng, v.v) và khi mua trúng phải sách như thế mình rất bức xúc.

    Không chỉ thế, còn có vấn đề dịch tên mà còn dịch địa danh hoặc vùng miền:
    Ví dụ: thành phố New York có nên dịch là York Mới hay Nữu Ước (từ cũ)? thành phố South Side nên dịch là thành phố Vùng Nam hay Nam Side? bang West Virginia hay bang Tây Virginia? v.v.
    (Trong tiếng Anh không có thói quen viết hoa phương hướng, nên khi có North, East, South, West viết hoa thì đó đều là thuộc tên riêng.)

    Và còn những từ tiếng Anh thông dụng thì sao: có nên dùng phiên âm với dấu gạch đơn?
    Ví du: Như logic có nên viết lại thành lô-gíc? sofa viết thành sô pha hay sô-pha hay giữ nguyên? v.v.. Đây là một số từ thông dụng hơn nhưng cũng có nhiều trường hợp người biết từ tiếng Anh người không.

    Đó là tên tiếng Anh thì phiên âm như thế, nhưng tên tiếng Trung Hàn Nhật thì sao?
    Chúng ta nên gọi ông Đặng Tiểu Bình hay ông Deng Xiao Ping, ông Haruki Murakami hay ông Thôn Thượng Xuân Thụ, ông Kim Young Ha hay ông Kim Anh Hạ?

    Không biết các bạn độc giả khác nghĩ sao?
    Bài viết sau đây mình "quote" lại khá đầy đủ nhưng vẫn xin mời bạn vào góp ý thêm, thảo luận và thống nhất một số quy định chung (ít ra là để dành dùng các bản truyện dịch trên Gác).

     
    Chỉnh sửa cuối: 30/3/15
  2. conruoinho

    conruoinho Gà ăn mày Gà về hưu Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.962
    Được thích:
    4.713
    Đã thích:
    5.614
    GSP:
    Ap
    Post này để dành thống nhất quy định chung.
    [Thống nhất.]
     
  3. Magic Purple

    Magic Purple Gà BT Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.257
    Được thích:
    1.354
    Đã thích:
    1.165
    GSP:
    Ap
    Thực sự trước khi làm quen với việc dịch thuật thì mình rất chướng mắt với những kiểu phiên âm tên như thế này: Odysseus => Uy-lit-xơ nhưng hiện tại mình cũng đành bấm bụng dịch Indian => người Anh-điêng, chứ để Indian thì thật chẳng hiểu là gì. :-s
    Còn một vấn đề nhỏ ở đây nữa là Indian có thể hiểu đơn giản là người da đỏ. Vậy Indian viết hoa thì người da đỏ có viết hoa không và viết như thế nào?

    *Bổ sung thêm ý kiến về danh từ chung
    Chocolate đã được Việt hóa và dùng quen thành sô cô la, vậy còn Pudding chẳng hạn? :-?

    Mình thấy đổi hết cũng không xong mà giữ lại cả thì chẳng ra Việt cũng chẳng ra Tây. Thật là khó xử. :tho11:
     
    lisanguyenDu Ca thích bài này.
  4. Linhoang

    Linhoang Gà ngẫn Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    1.561
    Được thích:
    1.711
    Đã thích:
    587
    GSP:
    Ap
    Đối với tên tiếng Anh thì vẫn nên giữ nguyên là đúng nhất.
    Vấn đề này thật là khó, với tên tiếng Trung thì người Việt mình quen đọc theo kiểu phiên âm sang tiếng Việt rồi, nhưng khi nói chuyện với người nước ngoài thật sự là phải vò đầu bứt tai vì đôi khi chẳng biết tên tiếng Anh của các ông ý là gì cả. :-s
     
  5. bupbecaumua

    bupbecaumua gà luộc Nhóm Biên tập

    Bài viết:
    3.446
    Được thích:
    4.834
    Đã thích:
    4.129
    GSP:
    Ap
    Ý kiến của đứa chỉ biết đọc như em là: Dịch không phiên âm, ở dưới có thể chú thích thêm cách đọc phiên âm.
     
  6. conruoinho

    conruoinho Gà ăn mày Gà về hưu Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.962
    Được thích:
    4.713
    Đã thích:
    5.614
    GSP:
    Ap
    Mình có bổ sung đây:
    Về vấn đề "Anh-điêng" mình cũng không hiểu sao nó lại thành Anh-điêng, chữ Indian đọc không phải vậy. Mình cũng không thích khi phiên âm ra, dịch giả viết phiên âm loạn cào cào cả lên vì phiên âm sai (người phiên âm giọng Anh, người phiên âm giọng Mỹ, v.v. ) rốt cuộc rồi người Việt đọc sai theo mà không biết từ gốc nó là từ gì để mà tra cứu.

    Từ sô cô la cũng khá thông dụng, làm mình nghĩ đến bên mảng tiếng Nhật, họ có chữ katakana để phiên âm những từ Tây hoặc từ gốc Tây thành phiên âm. Cái này bên mình chưa thống nhất lắm.

    Theo ý kiến của mình, với từ pudding nên để nguyên vì đây không phải là món ăn Việt. Mình có xem trong truyện họ để nguyên nhưng chú thích nó là món gì thì cũng sai bét. (Họ giải thích đây là món thạch, tức rau câu hay xương xa, nhưng thực ra nó không đông lại như thạch, mà nhũn như kem hoặc da-ua (yogurt? ya-ua? dao ua? sữa chua? :)) ) và vị ngọt hơn.)

    Cái này chị đồng ý nha, chị từng thấy một số sách tiếng Anh hoặc tiếng Trung hoặc cả tiếng Việt có một bảng phụ chú sau trang bìa, ghi tên gốc và cách đọc phiên âm. :)

    Em đồng ý luôn và em thích như vậy hơn, nhưng khi xem quy định xuất bản của một số nhà xuất bản thì họ lại yêu cầu phải dịch ra từ nào khi có thể. (vd. Tây Virginia thay vì West Virginia, v.v.) :(

    Em nghĩ trong thời đại trước, chúng ta ít giao lưu với truyền thông Phương Tây nên dịch tên thẳng từ Tiếng Trung. Nhưng thời đại này chúng ta nên viết theo cách mà chính người bản xứ đưa ra với báo chí văn học nước ngoài, vd. họ sẽ ghi là ông Deng Xiao Ping chứ không ghi chữ Trung. Đây cũng là quy tắc phiên âm chính thống (pinyin) trong tiếng Trung, bây giờ mà đọc sách lịch sử Tây khi họ đến các ông Gengis Khan, Chiang Kai-shek, Mao Zhe Dong thì khó mà biết ngay được. Nhưng thật sự thay đổi này khó thực hiên vì mình đã quá quen thuộc cách dịch tên Tàu.

    Sẵn em xin chia sẻ cái hình này xem cho vui:
    11054346_10206500226326234_8474600599817260048_n.jpg
     
    Chỉnh sửa cuối: 30/3/15
    Du Ca thích bài này.
  7. Linhoang

    Linhoang Gà ngẫn Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    1.561
    Được thích:
    1.711
    Đã thích:
    587
    GSP:
    Ap
    Cái quy định này rất là vớ vẩn nhé, vì trong tiếng Anh người ta đâu có dùng từ chỉ phương hướng trong tên riêng với nghĩa là phương hướng đâu.
    Chị bị quen dùng một số tên riêng của Trung bằng tiếng Việt, đại khái Đặng Tiểu Bình, đến khi nói chuyện với các chú Tây thì mặt cứ đực hết cả ra vì nghĩ mãi không ra cái tên Deng Xiao Ping. Trường hợp phải tự thay đổi để phù hợp với xu hướng chung có thể thấy dễ nhất là Kim Nhật Thành, Kim Jong Il và Kim Jong Un. :D
     
    Du Caconruoinho thích bài này.
  8. conruoinho

    conruoinho Gà ăn mày Gà về hưu Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.962
    Được thích:
    4.713
    Đã thích:
    5.614
    GSP:
    Ap
    Cái này đúng ha chị, chắc xu hướng mới sẽ từ từ thay đổi kêu ông Deng Xiao Ping. :D
     
  9. Haiiro

    Haiiro Gà BT ☆☆☆

    Bài viết:
    2.018
    Được thích:
    4.968
    Đã thích:
    2.298
    GSP:
    Ap
    Chắc phiên âm theo cách đọc của tiếng Pháp chị ạ. Ngày xưa nước mình là nước Pháp thuộc thành ra rất nhiều từ mượn phiên âm theo âm tiếng Pháp. :|
     
  10. Linhoang

    Linhoang Gà ngẫn Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    1.561
    Được thích:
    1.711
    Đã thích:
    587
    GSP:
    Ap
    Nhưng mà vụ tên này nếu để phiên âm tiếng Anh rồi nghe thuyết minh phim thì hơi bị kỳ cục. Nghe là Tiểu Bình vẫn hay hơn là Xiao Ping. >:)
     
  11. conruoinho

    conruoinho Gà ăn mày Gà về hưu Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.962
    Được thích:
    4.713
    Đã thích:
    5.614
    GSP:
    Ap
    Thế á? Cái này chị tra chưa ra nha để từ từ chị tìm hiểu thêm.
    (Nhưng xét ra nếu từ cũ thì nên dịch thành "người Ấn Độ" hoặc "người da đỏ", cả hai đều là theo cách hiểu của người Mỹ vào thời Columbus và người đương thời, chứ đọc người Anh-Điêng nghe kì kì.)

    Em xem một số phim lồng tiếng họ cũng vẫn còn dịch tên Hàn Quốc, Kim Tại Hy, Bát Triết Hùng, v.v. nghe mắc cười.
     
  12. Linhoang

    Linhoang Gà ngẫn Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    1.561
    Được thích:
    1.711
    Đã thích:
    587
    GSP:
    Ap
    Phim Hàn mà dịch tên thế thì nghe mắc cười là đúng. Chị thấy phần lớn từ trong tên tiếng Hàn không có ý nghĩa nên không cần dịch, nhưng tên tiếng Trung ít nhiều cũng có nghĩa như tên người Việt mình. Nếu dịch tên thì nghe hay hơn, mình cũng đoán đoán được ít nghĩa, còn để phiên âm tiếng Anh thì chịu chết. Kể ra thì cũng khó. :-s
     
    Magic Purple thích bài này.
  13. Magic Purple

    Magic Purple Gà BT Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.257
    Được thích:
    1.354
    Đã thích:
    1.165
    GSP:
    Ap
    Đúng là logic mà viết thành lô-gíc hay lô gíc cũng kì kì, nhưng mà để nguyên là logic rồi đi chú thích thì hơi nản. 8-}
    Vậy chữ Indian để thành bộ tộc da đỏ/người da đỏ và không viết hoa? :-?
    Em đồng ý ạ. Xem phim lồng tiếng, vểnh tai lên nghe mà cũng chẳng biết người Việt mình phát âm như thế nào. :-s
     
  14. conruoinho

    conruoinho Gà ăn mày Gà về hưu Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.962
    Được thích:
    4.713
    Đã thích:
    5.614
    GSP:
    Ap
    Thật ra nó không có nghĩa với mình theo âm điệu chứ vẫn có nghĩa với người Hàn chứ chị. Chữ Hàn và chữ Nhật cũng vốt xuất từ chữ Tàu đó chứ.

    Người da đỏ đâu cần viết Hoa, cũng giống như người da vàng da trắng da đen thôi. Trong nhóm người da đỏ có nhiều bộ tộc, như bộ tộc Cherokee, Cheynne, Mohegan, v.v. thì mới phải viết hoa.
    Còn người Indian ('người Ấn Độ') thì phải viết hoa.
    (Ít ra trong sách Mỹ họ như thế. :D)
     
    Magic Purple thích bài này.
  15. Linhoang

    Linhoang Gà ngẫn Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    1.561
    Được thích:
    1.711
    Đã thích:
    587
    GSP:
    Ap
    Với tên tiếng Trung, dịch sang tiếng Việt cũng có cái hay mà để nguyên phiên âm tiếng Anh cũng có cái hay. Tóm lại là khó. :D
     
  16. Linhoang

    Linhoang Gà ngẫn Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    1.561
    Được thích:
    1.711
    Đã thích:
    587
    GSP:
    Ap
    Ban đầu chị cũng nghĩ thế nhưng khi hỏi người Hàn thì rất nhiều chú nói rằng tên của các chú ý không có nghĩa, nhiều chú chỉ bảo rằng cái từ này dùng trong tên con trai, cái từ kia dùng cho tên con gái. :(
     
  17. conruoinho

    conruoinho Gà ăn mày Gà về hưu Nhóm Chuyển ngữ

    Bài viết:
    1.962
    Được thích:
    4.713
    Đã thích:
    5.614
    GSP:
    Ap
    Ôi thật thế hả chị. Sao nhiều khi nghe phim thỉnh thoảng họ cũng hay nói tên có nghĩa này nghĩa nọ. Hay nhiều khi họ cũng giống mình có mấy tên Tí Tèo gì đó.
     
  18. Linhoang

    Linhoang Gà ngẫn Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    1.561
    Được thích:
    1.711
    Đã thích:
    587
    GSP:
    Ap
    Chị nghĩ là trước kia họ cũng quan tâm đến ý nghĩa nhưng về sau thì không còn quan tâm nữa. Có lẽ sau khi Mỹ vào, cái này chỉ là đoán thôi, họ theo văn hóa của Mỹ nhiều nên không chú ý đến ý nghĩa này kia. Chị đã hỏi người lứa tuổi U40, U30 và U20, đến cả U10, chưa có chú nào biết nghĩa tên mình. Có khi người thế hệ trước nữa mới biết được.
     
  19. Haiiro

    Haiiro Gà BT ☆☆☆

    Bài viết:
    2.018
    Được thích:
    4.968
    Đã thích:
    2.298
    GSP:
    Ap
    Vâng, nếu phát âm theo tiếng Pháp thì từ này đọc là Ang-đi-oong (gần giống thôi chứ không thể giống hoàn toàn được âm phát ra từ miệng ạ). Cái này giống "Anh-lê" chỉ nước Anh phiên âm từ "Anglais". "Giăng" phiên âm từ "Jean" cũng là phiên âm theo tiếng Pháp. /:)
     
  20. Vi An Sakura

    Vi An Sakura Gà cận Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    277
    Được thích:
    380
    Đã thích:
    427
    GSP:
    Ap
    Xiao là Hiểu chứ ạ? Giống như tên chị Xiao Fang là Hiểu Phương ấy?
     

Chia sẻ trang này