[Tản mạn]Trinh thám suy luận – Một sản phẩm của tư duy logic

Thảo luận trong 'Các vấn đề chung về sáng tác' bắt đầu bởi ngocnungocnu, 16/9/20.

  1. ngocnungocnu

    ngocnungocnu Gà trùm Nhóm Tác giả ☆☆☆

    Bài viết:
    5.204
    Được thích:
    8.187
    Đã thích:
    13.984
    GSP:
    Ap
    Có lẽ để mở đầu cho quan điểm trên, mình xin phép đưa ra một tình huống như thế này:

    Cảnh sát tìm thấy thi thể một người đàn ông nằm trên sàn nhà, trong tay cầm một khẩu súng và một chiếc máy casette. Khi họ nhấn nút "Play", họ nghe thấy một giọng nói cất lên: "Tôi không còn lý do gì để sống nữa" kèm theo sau đó là tiếng súng nổ. Sau khi nghe đoạn ghi âm này, cảnh sát nhận ra rằng người đàn ông đã bị sát hại.

    Vì sao cảnh sát lại biết?

    Có lẽ, các bạn đã khá quen thuộc với câu đố trên. Nhưng vấn đề mình muốn đề cập tới ở đây không phải là đáp án, mà là cách suy luận để tìm ra đáp án.

    Có người nói, văn học là một môn học đòi hỏi sự cảm nhận (về mặt cảm xúc), tư duy vượt ra khỏi những logic thông thường. Tuy nhiên, đó là đối với văn học nói chung. Còn đối với trinh thám thì sao?

    Ngày nay, hầu hết các tác giả đều né tránh trinh thám suy luận và lấp đầy nó bằng những yếu tố khác như hành động, kinh dị, tâm linh, tâm lý… Một sự bổ khuyết khéo léo để che lấp những mặt còn yếu điểm về tư duy logic. Nhờ đó trinh thám giờ đa dạng hơn rất nhiều, phong phú về nội dung cũng như giao thoa nhiều thể loại. Thế nhưng, nếu là một độc giả yêu thích trinh thám đơn thuần, dường như những yếu tố đó chưa hẳn đã làm cho chúng ta cảm thấy thuyết phục và thỏa mãn.

    Trinh thám đã có từ rất lâu đời, không phải chỉ mới xuất hiện. Nếu như để lý giải rằng những tác phẩm trinh thám ra đời sau thiếu thốn tư liệu hay yếu về mặt chuyên môn nên không dám dấn thân vào suy luận, nhận định này hơi ngược đời. Bởi lẽ, suy luận vốn không hoàn toàn nằm ở kinh nghiệm hay nặng nề ở vùng kiến thức chuyên môn đồ sộ mà là ở tư duy logic. A suy ra B. B suy ra C. Hay loại trừ khả năng A, B, C không thể xảy ra thì chúng ta còn duy nhất phương án D. Đó là những thao tác lập luận vô cùng cơ bản mà không nhất thiết chúng ta phải dựa vào sự phân hóa về chuyên môn đặc thù hay kinh nghiệm lâu năm để xây dựng. Thế nhưng dường như, càng ngày, trinh thám suy luận càng vắng bóng dần, thay vào đó, những tác phẩm thiên về hành động, pháp y, tâm lý, kinh dị, kì bí… vươn lên mạnh mẽ. Chúng ta chỉ còn thấy thao tác suy luận lấp ló một cách khiên cưỡng đằng sau mớ kiến thức về pháp y, pháp chứng, tâm lý tội phạm – hay những màn hành động, rượt đuổi kịch tính mà quên mất chất logic từng xuất hiện ở trong những áng văn trinh thám kinh điển.

    Có lẽ mỗi người sẽ có một sự lựa chọn về thẩm mỹ đọc sách riêng biệt. Không ai giống ai. Và có lẽ, chính sự đa dạng này đang từng ngày, từng giờ tác động lên thị hiếu, tạo ra một thị trường sách sôi động. Chúng ta được tiếp cận hơn với nhiều rẽ nhánh của trinh thám. Cũng có thể, trong tương lai, trinh thám sẽ còn chuyển mình nhiều hơn, nó không còn đơn thuần chỉ là sản phẩm của suy luận như nó đã từng. Thế nhưng, tư duy logic vẫn nên đóng một vai trò nhất định trong những tác phẩm tiểu thuyết trinh thám. Bởi lẽ, sự mơ hồ, phiên diện, chủ quan không bao giờ có thể tạo nên hình hài của một thể loại thiên về lý tính như tiểu thuyết trinh thám.
     
    The Zest, Sunflower HMTĂn no rũng mỡ thích bài này.
  2. Đạp Nguyệt Lưu Hương

    Đạp Nguyệt Lưu Hương Gà cận Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    400
    Được thích:
    359
    Đã thích:
    44
    GSP:
    Ap
    Dòng trinh thám pháp y và tâm lý học tọo phạm không hẳn là dùng để che đậy khuyết điểm logic, mà nó là hoặc đề cao hoặc chủ động tiếp cận vụ án theo khía cạnh chuyên môn. Những người nào viết tác phẩm theo dòng pháp y với tâm lý học cốt chỉ để che đậy khuyết điểm về tư duy logic của dòng trinh thám thì là viết bậy, viết láo.h Thực tế tính logic không đồng nghĩa với việc phải đảm bảo không có những khả năng khác, chẳng hạn, cùng một tình huống trên, có rất nhiều lựa chọn, chỉ là tác giả muốn lựa chọn kiểu nào và bài trí ra làm sao để nó không vô lý và mâu thuẫn.

    Truyện trinh thám, vốn dĩ không phải là phá án như đời thực, bởi tác giả vốn dĩ khi chắp bút đã có một câu chuyện hoàn chỉnh rồi. Chỉ điều họ sẽ sắp xếp các tình tiết đấy ra sao. Sherlock Homles không phải trinh thám tài ba, mà là chỉ là một người đơn giản có quyền năng thấu tóm toàn bộ kịch bản truyện :))
     
    ngocnungocnu thích bài này.
  3. Sunflower HMT

    Sunflower HMT Gà cận

    Bài viết:
    791
    Được thích:
    832
    Đã thích:
    828
    GSP:
    Ap
    Rồi. Bảo sao người ta giỏi toán.
     
  4. ngocnungocnu

    ngocnungocnu Gà trùm Nhóm Tác giả ☆☆☆

    Bài viết:
    5.204
    Được thích:
    8.187
    Đã thích:
    13.984
    GSP:
    Ap
    Ngộ hen! Có liên quan đâu chừ? :))
     
  5. Sunflower HMT

    Sunflower HMT Gà cận

    Bài viết:
    791
    Được thích:
    832
    Đã thích:
    828
    GSP:
    Ap
    Có chứ. Bọn thuần văn như tui logic kém cực.
     
    ngocnungocnu thích bài này.
  6. ngocnungocnu

    ngocnungocnu Gà trùm Nhóm Tác giả ☆☆☆

    Bài viết:
    5.204
    Được thích:
    8.187
    Đã thích:
    13.984
    GSP:
    Ap
    Một vấn đề bà nên hiểu ở đây: là nó chả liên quan gì đến thuần văn hay thuần toán. Làm gì có thuần gì ở đây. Tự tiêu chuẩn con người đặt ra thôi. :))
    Nói đơn giản, ngắn gọn, nhanh cho vuông: Nó thuộc về đa trí thông minh. Mỗi người có một khả năng nhất định và người ta cứ gắn cho nó phải thuần này thuần nọ. Thích thì lấn chỗ này chỗ kia, ai bắt đâu =))
    Dạy 5- 6 môn một lúc cũng chẳng sao cả nếu bạn có khả năng :v
     
    Ăn no rũng mỡ thích bài này.
  7. Sunflower HMT

    Sunflower HMT Gà cận

    Bài viết:
    791
    Được thích:
    832
    Đã thích:
    828
    GSP:
    Ap
    Vậy tui ngu từ bé nên logic cũng ngu luôn á.
    Logic của tui nằm ở 3 tiếng: Tùy tâm trạng!
    :)))
     
  8. Ăn no rũng mỡ

    Ăn no rũng mỡ Gà cận

    Bài viết:
    668
    Được thích:
    461
    Đã thích:
    1.156
    GSP:
    Ap
    Chứ em cũng dân thuần tự nhiên này, idol thấy em nói chuyện có logic chút nào không?:3
     
    Sunflower HMT thích bài này.
  9. Đạp Nguyệt Lưu Hương

    Đạp Nguyệt Lưu Hương Gà cận Nhóm Tác giả

    Bài viết:
    400
    Được thích:
    359
    Đã thích:
    44
    GSP:
    Ap
    Đọc thử một cuốn Logic đại cương. Đảm bảo phê lòi.
     
  10. Ai_Sherry

    Ai_Sherry Gà cận Nhóm Chuyển ngữ Nhóm Tác giả ☆☆☆

    Bài viết:
    537
    Được thích:
    951
    Đã thích:
    776
    GSP:
    Ap
    Đó là lý do chị mê Agatha Christie, thuần tuý suy luận logic, chuẩn trinh thám luôn. Mọi dữ kiện luôn cài cắm hết trong truyện nhưng độc giả có luận ra hay không lại là chuyện khác.
     
    ngocnungocnu thích bài này.

Chia sẻ trang này